lange Dommel-wandeling
Een wandeling van 5,5 km
Met een stuk langs de Dommel van Halder naar Sint-Michiels-Gestel.
De wandeling heeft een (tegenovergestelde) overlap met de Haanwijk/Halder-wandeling.
Over onverharde paden
Vertrekken kan vanaf de kleine parkeerplaats op de hoek Ruwenbergstraat / Sint Michielsstraat.

Dommel vistrap
Dammen, stuwen, sluizen en gemalen zijn nodig om ons tegen overstromingen te beschermen. Tegelijk maken ze het moeilijk voor vissen. Een oplossing voor dit probleem is een vispassage, aangelegd in 2006. De vistrap hier omzeilt de stuw (die in 2016 werd omgebouwd tot waterkrachtcentrale). Hierdoor kunnen vissen als de rivierprik, het bermpje en de kopvoorn stroomopwaarts trekken naar hun paaigebieden. De 980 meter lange vispassage overbrugt een hoogteverschil van 1,90 meter met vijftien drempels van natuursteen.

Waterkrachtcentrale
Op de plek waar deze stuw in de Dommel ligt, is in 2016 deze indrukwekkende schroef geplaatst. Het stromende water zet de schroef in beweging. De energie die zo wordt opgewekt voorziet 170 huizen uit Sint-Michielsgestel van groene stroom. De waterkrachtcentrale is een initiatief van twee bewoners uit het dorp, die een coöperatie oprichtten om het benodigde geld voor de centrale bij elkaar te krijgen.

Molen de Genenberg en Heilig Weike
Rijksmonument Molen De Genenberg is een ronde stenen beltkorenmolen uit 1841.
Veel mensen in Gemonde en in Gestel kennen de plek daartegenover als het Heilige Weike, gelegen aan de Dommel bij de Genenberg. De verklaring van de naam komt uit de prehistorisch urnenvondsten in het midden van de  negentiende eeuw.
De vondsten van de Eburonen (een Keltisch volk) zijn waarschijnlijk uit 1000 tot 800 voor Christus.

Parkeren
Er is een kleine parkeerplaats op de hoek Ruwenbergstraat en Sint Michielsstraat

Herdenkingsbord Piet van der Lee
Herdenkingsplaquette voor verzetsstrijder Piet van der Lee en herdenkingsplaquette ’80 jaar bevrijd’.

Ruimel en 1629 Linie
Als je wandelt over de Mudakkersedijk dan loop je in een historisch gebied. De Romeinen leefden hier en noemden het gebied Rumelacha. Destijds werd Halder Tadia genoemd en Gemonde Gaimunda.
De wijk Theereheide is naar Tadia vernoemd.
In of rond 1679 werd hier de altaarsteen van Ruimel gevonden. Deze steen werd mogelijk rond 40 na Christus door Flavus, een bestuurder uit de Romeinse tijd van Bataafse afkomst, geofferd aan Hercules Magusanus, de Bataafse oppergod. Een replica staat in museum Romeins Halder. Het origineel staat in het museum van Oudheden in Leiden.
Aan het einde van de dijk over de Venstraat loop je parallel aan de 1629 Linie: de dijken-vestingwerken, die onder Frederik Hendrik werden aangelegd om ’s-Hertogenbosch te veroveren.

Huis Haanwijk
Huis Haanwijk. Het landhuis werd in 1649 gebouwd op een hoge plaats in een verder moerassige omgeving door Jacob Sweerts (of Zuerius) de Landas. Hij behoorde tot een familie van wol- en lakenhandelaren.
De muurankers in het gebouw geven nog het bouwjaar aan en ook de knotlindes vóór het huis zouden uit die tijd stammen.
In 1984 werd het landgoed verkocht aan Brabants Landschap. In 2018 werd het hoofdhuis gerestaureerd en in 2023 volgden de bijgebouwen.  Wapenschildsteen bij boerderij Haanwijk Op de poort naar de binnenplaats van ’t Haantje is op een wapensteen het familiewapen van de familie Sweerts de Landas aangebracht met als datum 1681.

Museum Romeins Halder
In het gebouw huist het museum Romeins Halder.
Het gebied van Halder ligt middenin het stroomgebied van de  Dommel dat in de Romeinse tijd grote veranderingen onderging.
Invloeden vanuit het Romeinse rijk drongen door in het oude Brabantse land. Een belangrijke nederzetting was hier gesitueerd. Er werd aardewerk geproduceerd met behulp van een draaischijf en een heteluchtoven, technieken die vóór de komst van de Romeinen onbekend waren in deze streek.
Ook zijn hier munten, sieraden, glaswerk en aardewerk gevonden.
Al deze vondsten zijn samengebracht in Museum Romeins Halder.

Bakhuis Haanwijk
Een vrijstaand bakhuis in het centrum van het gehucht werd vaak door meerdere families gebruikt. Hierdoor hoefde het bakhuis niet steeds opnieuw opgestookt te worden en bleef de oven warm. Zo waren er minder takkenbossen – mutserds of mutsaards – nodig. Waarschijnlijk stamt het bakhuis uit dezelfde periode als de boerderij.
Je kunt de wandeling afmaken over de mooie dijk, langs en/of door ‘het Labyrint’ en langs de ‘Scheve Schup’

Grote Ruwenberg
De Grote Ruwenberg is een landgoed daterend uit de 14e eeuw en was een leengoed van de Heren van Herlaar. De kern wordt nog steeds gevormd door een adellijke behuizing met kasteelachtige elementen, zoals een zeskantige toren met mechanisch uurwerk uit naar vermoed 1537.
In 1852 kwam er een einde aan de particuliere bewoning en werd er een internaat en school gesticht onder leiding van de fraters van Tilburg.
In 1989 werd het verkocht, werden de internaatgebouwen gesloopt en het complex getransformeerd tot een groot, zakelijk conferentie- en hotelcomplex.

Kasteel Nieuw Herlaar
Het kasteel Nieuw-Herlaar werd gebouwd einde van de 14e eeuw. In 1791 werd het toen vervallen kasteel afgebroken, behalve de 8 kantige toren.
In 1799 werd het gekocht voor het Bosch diocees (voorloper van het nieuwe bisdom Den Bosch) en werd het grootseminarie hierin gehuisvest. Het seminarie vertrok in 1839 naar een nieuwgebouwd seminarie in Haaren bij Oisterwijk.
In 1840 werd het Doofstommen Instituut van Gemert naar Nieuw-Herlaar verplaatst, waar het tot 1909 zou blijven. Hierna werd Nieuw-Herlaar gebruikt als klooster voor Franse zusters Benedictinessen van 1911 tot 1919.
Daarna bewoonden de Weense zusters samen met de Paters van de Sociëteit van Afrikaanse missiën tot omstreeks 1955 Nieuw-Herlaar.
Van 1956 tot 1970 vestigde de Godshuizen zich er voor de verpleging van “zwakzinnige” kinderen. Hierna werd het gebouw een ‘Kinderkasteel’ tot 2006.
Het kasteel kwam daarna in private handen.

Kruisbeeld
Het kruisbeeld van Halder werd in 1963 door Halderse bewoners aan de te bouwen Christofoorkerk geschonken. Na afbraak van de kerk werd dit kruisbeeld op 13 mei 2000 opnieuw in Halder geplaatst.

Slangenmuur
Hier zie je een oorspronkelijke slangenmuur, een slingerend gebouwde muur met hier de bedoeling windvrije, zonnige plekjes te creëren om dakpannen te drogen.
Slangenmuren werden elders meestal gebruikt om fruit (druiven e.a.) tegen te laten groeien.

lange Dommel-wandeling
Een wandeling van 5,5 km
Met een stuk langs de Dommel van Halder naar Sint-Michiels-Gestel.
De wandeling heeft een (tegenovergestelde) overlap met de Haanwijk/Halder-wandeling.
Over onverharde paden
Vertrekken kan vanaf de kleine parkeerplaats op de hoek Ruwenbergstraat / Sint Michielsstraat.
walking